Áho 19 ó Áokosi 2015
10:00AM
FALE ALEA Ó TONGA
FALE ALEA

Hili á e Tali ui ne meá á e Fakafofonga Nopele Fika 2 ó Ha’apai fekauáki mo e letio FM 89.1 ó pehe óku nau override pe drown out á e ngaahi letio kehe. Ne fakatonutonu é he Éiki Minisita ki he Ngaahi Ngaue Lalahi mo e Taki Mamata ka ne kole é he Éiki Palemia ke tuku pe ke ósi ‘a e meá á e Éiki Nopele.

Kole Fakafofonga Nopele Fika 2 ó Vavaú ke pukepuke á e maúmaúluta ó e ngaahi femeááki í he Fale Alea, kuo hoko á e tuputamaki ke ne uesia á e ngaue á e Fale. Ko e kole ki he kau Sea ke nau tokanga ange ki hono pukepuke ó e maúmaúluta. Ko e meá kotoa kuo ómai ki he Fale Alea ko e ngaahi meá moóni he kuo fuakava e tokotaha kotoa. Kole ki he a3z kenau tokanga ki he ngaahi meá óku nau tuku ki tuá. Kole ki he Palemia ki he fai ha ngaue ki he Minisita naá ne ngaue’aki á e vaka ó lau mano e moúa. Fekau pe minisita ke totongi kae kei fua pe fatongia. Ko e maumauí eni e paánga á e fonua.
Meá mai e Éiki Minisita ki he Ngaahi Ngaue Lalahi mo e Taki Mamata óku lolotonga fai e ngaue ki ai á e Kapineti pea é fakahu mai. Ne kole á e Éiki Palemia ke tuku ange ke fai haánau ngaue ki he ngaahi meá óku ne meá ki ai. Ne toe kole á e Nopele ke fakafoki mai e Lao ki he kelekele kae tukuange á e Houéiki Nopele ia mei heénau ngaue ki he puleánga.

Ne meá mai e Éiki Palemiaa ó fakamalo ki he Éiki Nopele hono óhake e ngaahi meá ko eni he ko e mahuínga ia e ngaue he Fale ni. Ko e letio , naá ne tali he letio mo e televisone fekauáki pea mo e tukuakií e Minisita Paánga. Óku ne tui ki he tauátaina á e Media. Kole ki he houéiki kenau fakamokomoko ke tauátaina énau lea mai, pea kole ki he media kenau toe tokanga ange ki heénau ngaue. Ko e meá ki he 70,000 ko e moúa ó e Minisita é fai e ngaue ki ai. Óku lolotonga fai e ngaue a e puleánga ke átitaí e CEO he é íkai ke fai ha tuli noaía. Ko’e meá ki he ako óku fai e ngaue ki ai pea ke falala ange he óku ne fai hono lelei taha. Ko e vakapuna óku kei lahi e ngaue ke fai ki ai. Kuo ósi fai e faleí óku sai e vaka pea ko e kautaha eni é tolu óku nau eneene mai ke nau apply mai ki ai. Fiemaú é he puleánga ke fakapapauí óku í ai ha ngaahi fakamatala óku malu e vakaa.

Ko e vahenga ó e houéiki nopele óku í ai e totonu ‘a e kakai ke nau lea mai. Pea ko e kelekele, ko e lao kelekele óku fakaófoófa pea ko e kau Nopele óku nau lisi noaía e kelekele ki he kau muli. Fakatonutonu e Fakafofonga Nopele Fika 2 ó Vavaú ka ne hohaá e Palemia óku lahi e kakai kuo nau lisi honau kelekele. Ne meá e Éiki Sea óku mahuínga pe Kelekele ka é toki fai ha femeáki ki ai í ha taimi kehe. Ne fehuí é he Fakafofonga Nopele ó Éua fekauáki mo Pangai sií pea ko e tali é he Palemia koe fokotuútuú ko ia ne fai ia é he Puleánga motuá pea óku íkai ke tui ia ke fai e langa ia ke fai e langa í Pangai Sií. Ne fakamaálaála é he Éiki Sea ko e tuútuúni ia ne fakahoko é King Siaosi Tupou V pea ne íkai totonu ke uesia á e fale ifi pea mo e fuú maka fakamanatu.

Malolo>>>

Lau ó e fakaílo fakafale Alea ó e Éiki Minisita ki he Ngaahi Ngaue Lalahi m oe Taki Mamata. Ne fehuía é he Palemia pe é lau kotoa e miniti ó e ngaahi fakataha ó e ú komiti. Ka ne fakamahino é he Éiki Sea ko e lipooti ia á e Komiti. Ne meá mai ai e Éiki Minisita ki he Ngaahi Ngaue Lalahi mo e Taki Mamata óku ne fiefia ke hoko atu e ngaue he óku ne poupouí mo taukaveí e pule lelei. Fakatonutonu á e Minisita, ne íkai ke tui óku í ai e totonu fakaenaula (natural justice) fakatatau ki he kupu 87(3) pea kupu 88.

Ne tokanga á e fakafofonga ki he fokotuú ko ee óku í ai e makatuúnga ko e ongo fokotuú pea ne kole mei he Minisita Lao ke ómai ha faingamalie ke nau toe talanoa mo énau kau loea. Ne hoko atu e feme’aáki tukuakií é he palemia ne totonu ke óange ha faingamalie ki he Minisita ke ái haáne tali he ne ui ia ke ái haáne tali ka ne fakamahino é he Fakafofonga Nopele ó Éua ko e komiti kehe pe ia. Ka ne toe taukapo mo e Minisita Polisi ke óange ha faingamalie í he natual justice.

Malolo Ílo hoaáta>>>>>>>>>>>>>

Ne kamataáki e fakamaálaála é he Éiki Sea á e ngaahi kaveinga ne fai ki ai e femeááki. Ne fai hono fehuía á e founga ngaue á e fale í he kupu 87 mo e 88 ó e Tohi Tuútuúni. Ne kole á e Éiki Minisita Lao ke toe fakafoki ki he Komiti koeúhi ke toe ómai e tafaáki é taha ó makatuúnga í he natural Justice. Ne fokotuú é he Éiki Minisita Polisi óku íkai ke úhinga á e pehe ne í ai ha meá é hoko ke pehe ai óku í ai ha moóni ai. Ka ne fakamahino é he Fakafofonga Nopele ó Niua ko e fakaékeéke óku ha he kupu 88 ko hono vakaií pe óna ia ó e meá óku ha he tohi fokotuú ka óku íkai ke fiemaú ke toe ómai e ongo tafaáki fakatouósi. Ne fakamahino é he Fakafofonga Nopele Fika 2 ó Vavaú kuo fakakakato éne ngaue fakatatau ki he kupu 87 mo e 88. Ne kei meá pe á e Éiki Palemia ki he Natural Justice. Ne meá mai e Fakafofonga Nopele Fika 1ó Haápai ke ngaueáki e Kupu 3 ó e Tohi Tuútuúni. Ne tokoni mai á e Éiki Minisita Fonua ó kole pe ha faingamalie maáe Éiki Minisita ke óatu éne tafaáki. Ne hoko atu ki he Fakafofonga ó e kakai ó Tongatapu 4 ó ne pehe ko e keisi pelepelengesi eni pea óku poupou ke taófi e faihala ke óua é ngata pe he fale kae kau kotoa mo e fonua. Fiemaú pe ke ómai ha faleí fakalao ki he úhinga ó e Prima Facie. Ne tali mai é he Éiki Minisita Lao ko e kole pe ia ha faingamalie. Ne fakaha é he Fakafofonga ó e Kakai Fika 4 ó Tongatapu óku ne tui ia ki he Sea ó e Komiti ka ko ene kole pe é ia ke fakakakato pe á e process.

Ne meá mai á e Fakafofonga Nopele ó Éua óku ne tui ia ke óange ha faingamalie ó e Éiki Minisita ke ómai éne tafaáki. Ne poupou ki heni ‘a e Fakafofonga ó e Kakai Fika 4 makatuúnga í he Prima Facie.

Break>>>>

Ne kamataáki e meá á e Éiki Sea ke tuku fakatafaáki e tuútuúni kae hoko atu e ngaue. Ne fokotuú atu é he Fakafofonga Nopele Fika 2 ó Vavaú ke kau mo e átita hono óatu ke fai haánau ngaue ki ai. Ne fokotuú ‘e he Fakafofonga ó e Kakai ó Vavaú 15 ke óua naá fai ha ngaue ki he niíhi ne nau fakamoóni ki he tohi fakaílo.

Ne paloti he fokotuú á e Fakafofonga Fika 4 ó Tongatapu ke fakafoki ki he Komiti ke fai haánau ngaue mo toe ómai e tafaáki á e Éiki Minisita mo e fakaékeéke.Ne tali í he loto ki ai á e 15.

Liliu ó Komiti Kakato.

Ne hoko atu e femeááki ki he lipooti á e fika 7 á e Komiti Tuúmaú ki he Ngaahi Totonu á e Fale Alea. Ne meá mai e Éiki Minisita ki he Ngaahi Ngaue Lalahi mo e Taki Mamata óku kehekehe á e temokalaki í Tonga ni mo Nuúsila mo Áositelelia pea é fepaki e tuú ia á e tuútuúni mo e Konisitutone. Ne fakamahino é he Éiki Nopele ó Éua óku kakato pe fiemaú ia á e Éiki Minisita í he konga ua ó e Konisitutone. Ne meá á e Fakafofonga ó e Kakai ó Vavau 15 óku íkai ke úhinga ia ke liliu á e kupu 62 ka ko e tuútuúni á e Fale Alea. Ko e feinga pe ke maluí e ongo tafaáki fakatouósi. Ne fakaha é he Minisita ki he Ngaahi Ngaue Lalahi mo e Taki Mamata óku íkai ke ne tui ke ómai ha meá mei muli ke fakatauhoa he óku fili kotoa e kau memipa ia e ngaahi fonua muli pea óku nau temokalati kakato.
Ne feinga á e Sea ó e Komiti Kakato ke fakamahino ko e femeááki kuo he ia mei he lipooti pea ke fakafokifoki mai e femeááki mo e ósi á e taimi pea liliu ai pe ó

Fale Alea.

Kelesi pea toloi ki he taimi 10 pongipongi Tuápulelulu.

Toloi á e Fale Alea ki he 10:00AM Tuápulelulu 20 ó Áokosi 2015.

Go to top