Fakamaópoópo ó e Ngaahi Femeááki í he Fale Alea ó Tonga
Áho Monite 28 ó Sepitema 2015
10:00AM
FALE ALEA

Hili á e lotu á ia ne tataki ia é he Minisita ki he Ngaahi Ngaue Lalahi mo e Taki Mamata ne meá mai e Éiki Sea Leóleó ó kole ki he Minisita koeúhi ko e hala ó e kainga í Tokelau mamaó. Ne hoko atu ki he Fakafofonga ó Haápai 13 koeúhi ko e hohaá mei Haápai koeúhi ko e toko 15 mei Haápai é hae honau ngaahi fale pea ka íkai kenau totongi e taki 3 mano. Ne meá mai e Minisita ki he Ngaahi Ngaue Lalahi mo e Taki Mamata ó ne pehe ne taófi e teu ngaue ko eni. Naá ne me’a koe papa ko ia ne ngaue’aki ki he langa ko e papa hala ia ne ngaueáki ki he langa.

Ne meá mai e Fakafofonga Nopele Fika 1 ó Tongatapu ó ne fakamalo ki he puleánga mo e Siasi koeúhi ko e aúsia é he ako lotoloto ó Houma á e kakato e taú 50 ó e akoánga. Ne kole ai pe Fakafofonga Nopele ke hokohoko atu ke aú ki he foomu 4 í he kahaú.

Ne meá mai e Minisita Polisi ne í ai e fakatu’utamaki he Hala Vuna ó malolo e tokotaha pea lavea mo e toko ua. Ne hoko mo e kaihaá fakamalohi he po Falaite í he fale koloa Siaina hanga hifo ki he maketi í Tofoa pea ne lava puke e meálele pea puke mo e tokotaha. Ne meá e Minisita ne ngaueáki e meáfana ki he puke fakamalohi ko eni. Naá ne meá ko e ni’ihi pe ne tipooti mei muli pea ko nautolu pe eni óku nau fakahoko e ngaue ko eni.

Komiti Kakato.>>>>>>>>>>>

Ne liliu ai pe Fale ó Komiti Kakato pea ne meá mai e Fakafofonga Nopele Fika 2 ó Vavaú ó ne Sea Fakataimi. Ne meá ai pe á e Sea ke femeááki faka-kupukupu. Ne meá mai e Fakafofonga Nopele Fika 1 ó Tongatapu ó ne tokanga ki he kupu 3 ke fakapapauí e Nusipepa é ngaueáki ki he fanongonongo. Ne toe meá á e Fakafofonga Nopele fefe áe í nitaneti ke malava ke nau tufaki e fanongonongo. Ne meá mai e Palemia Leóleó é ngaueáki pe website á e puleánga koeúhi ke maau mo mahino hono fanongonongo.
Ne fehuí mei he Fakafofonga ó Vavaú 15 fekauáki mo e fanongonongo kapau ko ha kautaha muli pe óku úhinga pe ia ki he kautaha Tonga pe. Ne meá mai e Palemia Leóleó ó fakamaálaála óku ha pe meá ne fehuí ki ai á e Fakafofonga ó Vavaú 15 í he kupu sií 2.

Malolo>>>>>>

Ne hoko atu e femeáki ki he Fakafofonga Nopele ó Éua éne tokanga ki he founga ko ia óku faiáki e fanongonongo kae tautautefito ki ha uesia ó e ngaahi pisinisi Tonga. Naá ne fokotuú ke fakakau mo e ngaahi pisinisi muli. Ne meá mai e Fakafofonga Nopele ó Éua ó ne fehuí fekauáki mo e mafai e receivership ó ala ki ha móúa. Ne fakafoki mai é he Sea á e femeááki ke foki pe ki he fanongonongo. Ne meá mai e Fakafofonga Nopele Fika ó Tongatapu ko e fakaúhinga ó e Lao í hono liliu ki he fakaTonga he óku tonu ange hono ngaueáki e foí lea ko e Kuopau kae tuku e foí lea ko e kapau. Ne meá mai e Minisita Leipa óku ne poupou ki he liliu ka ne fakatonutonu mai é he Fakafofonga Nopele ó Niua ko e foí lea angamaheni pe ia. Ka ne meá mai e Palemia Leóleó ko e lea angemaheni pe ia he Lao. Ne hokohoko atu ai pe hono aleaí faka-kupukupu. Ne hohaá á e Fakafofonga Nopele Fika 1 ó Tongatapu ki he kupu 6 (e) kapau ka ne fakamahino é he Palemia Leóleó ko e kupu ia ko eni fekauáki pe ia mo e tokotaha tanaki.
Ne hoko atu ki he kupu 7 pea ne fehuí ai é he Fakafofonga Nopele ó Niua koeúhi ko e taimi é aú ai ki he Fakamaauánga ke fakamahino e ngataánga e meá é tanaki ki ai. Ne fai e femeááki pea ne í ai e tokanga ki he taimi óku aú ai ki he Fakamauánga í ha taimi te ne fili ai ha tokotaha tanaki koloa.

Malolo>>>>>

Ne liliu ai pe Fale ia ó Komiti Kakato pea hoko atu e Fakafofonga Nopele ó Éua éne fiemaú ke fai ha fakangatangata ki he mafai ó e tokotaha tanaki. Ne fokotuú ai é he Fakafofonga Nopele ke fokotuú ha kupu foóu makehe ia ke ne fakaha ai e fakangatangata ko eni. Ne meá mai e Minisita ki he Ngaahi Ngaue á e Kakai óku mahino pe á e fakangatangata ka ko e meá ki he mafai é toki ha ia he kupu kehe á ia ko e kupu 14. Ne fokotuú ai pe é he Fakafofonga Nopele ó Éua ke aleaí fakataha á e kupu 7 mo e 14 he óku na felaveí.

Ne meá mai e Fakafofonga Nopele ó Niua ó ne tokanga ai pe ki he mafai ó e fakamaau ki hono fili ó ha tokotaha tanaki koloa. Ne meá mai e Palemia Leóleó ko e kupu 7 ia ko e fokotuú ha tokotaha tanaki koloa í ha aleapau pea é íkai ke toe fakalahi é he fakamaau ia e aleapau. Ne fokotuú  é he Fakafofonga Nopele ó Niua ke fokotuú ha kupu foóu ke fakangatangata áki e mafai ki he tanaki koloa á e fakamaauánga. Naá ne fokotuú ai ha kupu sií 3 pea ne toe fokotuú ke áve ki he Potungaue Lao ka ne meá mai e Palemia Leóleó é fakangatangata pe mafai é foaki é he fakamaauánga ki he Lao. Ne fokotuú mei he Minisita Leipa óku íkai ha toe fokotú foóu ia koeúhi he óku ngata pe ia ki he meá í he aleapau. Ka ne fakamamafaí é he Fakafofonga Nopele ó Niua óku taéfakangatangata e mafai e fakamaauánga ka ne fakamahino é he Minisita Polisi óku íkai ha taha ia é í ai hono mafai taéfakangatangata. Ne meá mai e Palemia Leóleo ke fakatatali e kupu 7 mo e 14 kae ómai ha faleí mei he Áteni Seniale.

Ne aú  ki he kupu 15 pea ne fokotuú ke toloi fakataha mo e  16 ka ne fakamaálaála mei he Minisita Paánga ko e toenga sea pe ia ó e tokotaha ko ia ka óku íkai ha’ane felaveí ia ána mo e tanaki koloa pe mafai e tokotaha tanaki koloa. Ne hoko atu e femeááki he kupu 15 fekauáki eni mo e mafai ke faituútuúni ki he ngaahi ínasi. Ne meá mai e Fakafofonga Nopele Fika 1 ó Tongatapu ia í he kupu 18 koeúhi ko e founga tanaki, ka ne fakamamafaí é he Minisita Paánga ko e tokotaha óku palopalema heni ko e tokotaha ko ia ne áána e paánga pea ko e kupu ko eni óku fakataumuá ia ki he tokotaha ko ia ke feingaí ke maú fakafoki éne silini.  Ne meá mai e Palemia Leóleó ko e lao ko eni óku ne toe fakakau mai mo e kakai óku nau felaveí mo e pisinisi kae íkai fakangatangata pe ki he tokotaha haána á e paánga.

Ne meá mai e Fakafofonga Nopele Fika 1 ó Tongatapu éne hohaá ki he mafai ai pe ó e tokotaha tanaki. Ne hoko atu e femeááki ki he fakaha mei he Fakafofonga ó Haápai 13 óku ne tui ko ia é úuluaki lavea he foí Lao ko eni. Ka ne fehuía mei he tepile á e puleánga koeúhi ko e fakamalanga mei he Fakafofonga ó Haápai 13 he ko e ngaahi pisnisi óku tokanga ki ai e Lao ia ko e pisinisi lalahi.

Malolo>>>>>>>>>>>>>

Ne hoko atu ki he Fakafofonga Nopele Fika 1 ó Tongatapu éne poupou ki he fakamalanga mei Haápai 13 ke í ai hono tokangaekina e kakai masiva pea ne fokotuú é he Minisita kapau é feimaú ke óua é fai ha no he pangike kae faú aa ha pangike mo ha kautaha mavahe ia mei he pangike. Ka ne tokanga á e Fakafofonga Nopele Fika 1 ó Tongatapu ki he faingamalie ke toe mo’ui e kakai masiva. Ne fakaha é he Fakafofonga ó Haápai 12 óku ne mahuíngaía ke í ai ha puipuituá fakapisinisi ó e tokotaha tanaki koloa í heéne feinga ke toe fakamoúi á e pisinisi. Ka ne fakamahino é he Sea Leóleó ó e Komiti Kakato á éne tokanga ki he fiemaú ke foki ki he tohi tuútuúni ke alea’i faka-kupukupu pe. Ka ne fakaha mei he Fakafofonga ó Haápai 12 óku ne tokanga ia ki he óange ha taha óku taukei he malaé fakatauhi tohi ke ne fakalele ha pisinisi.
Ne hohaá á e Fakafofonga ke lava fakatouósi ‘a e fatongia pea ne fokotuú pea tali ai pe kupu 18.

Ne aú ki he kupu 18 ne fakamalanga mai e Fakafofonga ó Tongatapu Fika 9 éne fokotuú ke fai ha fakalelei ki he tanaki ne fakahu mai mei he tepile á e puleánga. Ne tali ai pe ó aú ki he kupu 41 pea fakatatali kae toki faka-kakato mai e ngaue á e puleánga ki he kupu 14,15, mo e 8.

Ne fakatatali mo e Lipooti ‘aáhi á tongatapu 2 pea hoko atu ai pe ki he Minisita Paánga mo e Fakafofonga ó Tongatapu 5. Ne meá e Minisita ko e vahe tokolahi pea ne taki pe ‘e he Éiki Sea ó e Fale Alea á e ááhi ko eni. Ne kau he ngaahi meá ne poupou ki ai e vahenga ni ko e sipoti ne nau fokotuú ke áve paánga fakavahenga ia ke tokoni ki he sipoti. Ne í ai mo e hohaá ki he uesia é he tahi e fonua. Fai mo e fakaámu ke langa á e toutai, ako pehe ki he ngaahi hala ngoue. Ne tokanga á e Fakafofonga ó Tongatapu 9 ki he lea ne ngaueáki ki he Konivesio.

Ne fokotuú pea poupou pea ne palotií ó tali he loto ki ai á e toko 16.

Ne liliu ai pe ó Fale Alea pea toloi ki he taimi 10 pongipongi Tusite.

TOLOI Á E FALE ALEA KI HE 10:00AM Ó E ÁHO TUSITE 28 Ó SEPITEMA 2015.
FALE ALEA

Go to top